سجاد غرقی، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، در گفتوگویی با تشریح منطق متفاوت فعالیتهای معدنی تأکید کرد که معدن برخلاف صنایع ساختمحور، امکان ایجاد در هر نقطه دلخواه را ندارد و حیات آن به ذخیره اقتصادی، بازار و چرخه طبیعی اکتشاف تا بستن معدن وابسته است. به گفته او، اگرچه تغییر کاربری اراضی معدنی پس از پایان بهرهبرداری در ایران هنوز به چالش فراگیر تبدیل نشده، اما آینده معدنکاری کشور بیش از هر چیز به سرمایهگذاری هدفمند در اکتشاف، بهرهبرداری اصولی و مدیریت پایدار ذخایر وابسته است.
سجاد غرقی، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، در ارتباط با پیشفرضهای اقتصادی بنیادینی که فعالیت معدنی بر آن استوار است، گفت: فعالیت معدنی در ذات خود با چرخه عمری مشخص گره خورده و وابستگی مستقیمی به وجود ذخیره اقتصادی دارد. وجود بازار و تقاضا برای ماده معدنی مورد نظر و اقتصادیبودن ذخیره، به معنای امکانپذیری استخراج از منظر فنی و اقتصادی، از جمله پیشفرضهای اساسی برای هر فعالیت معدنی است.
او با بیان اینکه همین موارد تفاوت اساسی معدن با صنایع ساختمحور را آشکار میکند، افزود: میتوان تصمیم گرفت یک کارخانه در شعاع معینی از شهر احداث شود، اما نمیتوان معادن را احداث کرد. این واقعیت جغرافیایی، منطق کسبوکار معدنی را از بنیاد متفاوت میسازد.
آخرین حلقه چرخه عمر
این عضو هیات نمایندگان اتاق ایران تصریح کرد: پس از اکتشاف و در جریان بهرهبرداری، ذخیره از مرحله استخراج خام تا کانهآرایی و فرآوری طی میشود تا به محصول نهایی برسد. در پایان این مسیر و زمانی که ذخیره به اتمام رسید، معدن باید به شکل اصولی بسته و به چرخه طبیعت بازگردانده شود که این فرایند آخرین حلقه چرخه عمر معدن است.
غرقی با اشاره به اینکه بازگرداندن کامل زمین به حالت طبیعی اولیه پس از بستن معدن امکانپذیر نیست، گفت: به طور کلی اقداماتی برای به حداقل رساندن اثرات مخرب بهرهبرداری انجام میشود و زمین با حداقل آسیب به چرخه طبیعت بازمیگردد. این موضوع ارتباط مستقیمی با بحثهای زیستمحیطی دارد.
پایداری چرخه معدنی
وی درباره عوامل موثر در پایداری یک چرخه معدنی اضافه کرد: برای اینکه یک معدن چرخه عمر کاملی داشته باشد، چندین شرط باید فراهم شوند اما بازار به عنوان یک عامل کلیدی از کنترل خود معدن خارج است چراکه تقاضا برای ماده معدنی میتواند در طول زمان تغییر کند.
به گفته مدیر عامل گروه معدنی متما با فرض ثابت بودن عنصر تقاضا و پایداری بازار، فرایند مدیریت معدن اجازه میدهد چرخه اکتشاف ذخیره، بهرهبرداری، به پایان رسیدن ذخیره، اصولی بسته شدن معدن و بازگشت به طبیعت کامل شود. معدنی که بر این منطق اداره شود، چرخه عمر کاملی دارد.
تغییر کاربری اراضی
غرقی در ادامه به جایگاه ایران در بحث تغییر کاربری اراضی معدنی پس از اتمام بهرهبرداری اشاره و خاطرنشان کرد: فعالیت معدنی ایران هنوز در مرحلهای نیست که موضوع تغییر کاربری انبوه اراضی معدنی به یک چالش اصلی تبدیل شده باشد. ذخایر پتانسیل کشفنشده در ایران بسیار ارزشمند است و ظرفیت معدنکاری، هنوز در حوزه اکتشاف و بهرهبرداری جای رشد قابلتوجهی دارد. در حال حاضر تعداد محدودی معادن به نقطه اتمام فعالیت رسیدهاند و نیاز به تغییر کاربری دارند.
او در پایان افزود: البته این بدان معنا نیست که چنین مسیری اصولاً بسته است. اگر ذخیره محدودهای رو به اتمام باشد و از نظر موقعیتی و اکولوژیکی ظرفیت کاربری جایگزین را دارا باشد، میتوان از طریق وزارت صنعت، معدن و تجارت و شورای عالی معادن، تغییر کاربری آن را با ملاحظات اقتصادی و زیستمحیطی انجام داد؛ ممانعت قانونی خاصی برای این کار وجود ندارد اما اولویت اصلی در شرایط کنونی، افزایش سرمایهگذاری در اکتشاف و بهرهبرداری از ذخایر موجود و کشفنشده است. ایران از پتانسیل معدنی بالایی برخوردار است که باید با سرمایهگذاری هدفمند فعالتر شود.
منبع: ایراسین